खानेपानी तथा सरसफाइ कार्यालय रोल्पा रोल्पा जिल्लाको खानेपानीको आधारभूत पूर्वाधार विकाससँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित एक महत्वपूर्ण सरकारी निकाय हो। यसको स्थापना जिल्लाभर स्वच्छ खानेपानीको पहुँच विस्तार गर्ने, सरसफाइ सुधार गर्ने र जनस्वास्थ्य प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्य अनुरुप लुम्विनी प्रदेस सरकार मन्त्रीपरिषदको को मिति २०८2/००/०० गतेको निर्णय अनुसार स्थापना भई मिति २०८२/००/०० गतेदेखी कार्यान्वयनमा आएको हो। रोल्पा जस्तो भौगोलिक विविधता भएको जिल्लामा सुरक्षित पानीको उपलब्धता र सरसफाइको अवस्था सुधार्न निकै चुनौतीपूर्ण रहेको छ।
यस कार्यालयले जिल्लाभरका विभिन्न स्थानहरूमा खानेपानी आयोजना सञ्चालन, मर्मत तथा विस्तार गर्ने कार्य गर्दछ। यसले पाइपलाइन विस्तार, ट्यांकी निर्माण, मुहान संरक्षण तथा पानी शुद्धीकरण प्रणाली जडान जस्ता कामहरू गर्दै आएको छ। त्यस्तै, सरसफाइको क्षेत्रमा पनि शौचालयको सहि प्रयोग, फोहोर व्यवस्थापन, व्यक्तिगत स्वच्छता सम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धि जस्ता कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।
खानेपानी तथा सरसफाइ कार्यालयले स्थानीय तह, गैरसरकारी संस्था तथा समुदायसँग सहकार्य गर्दै परियोजनाहरू कार्यान्वयन गर्ने गर्दछ। विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रमा समुदाय-आधारित खानेपानी आयोजना (Community-Based Water Supply Projects) सफल मानिएका छन्, जहाँ स्थानीय उपभोक्ता समितिहरूले आयोजनाको सञ्चालन र व्यवस्थापनमा सक्रिय भूमिका खेल्छन्। यसले दीगो विकास सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याएको छ।
नेपाल सरकारले “सबैका लागि स्वच्छ पानी” भन्ने लक्ष्य राख्दै दिगो विकास लक्ष्य (SDGs) अनुरूप काम गरिरहेको छ। यस लक्ष्य हासिल गर्न खानेपानी तथा सरसफाइ कार्यालय, रोल्पाले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएको छ। विशेषगरी दुर्गम तथा पिछडिएका क्षेत्रहरूमा पानीको पहुँच पुर्याउन यस कार्यालयले प्राथमिकता दिएको छ।
तर, अझै पनि विभिन्न चुनौतीहरू विद्यमान छन्। भौगोलिक कठिनाइ, जलवायु परिवर्तनका असर, स्रोतको अभाव जस्ता कारणहरूले सेवा विस्तारमा समस्या उत्पन्न गरिरहेका छन्। साथै, कतिपय ठाउँमा पानीको गुणस्तर कायम राख्नु र सरसफाइ सम्बन्धी व्यवहार परिवर्तन गराउनु पनि चुनौतीपूर्ण रहेको छ।
समग्रमा, खानेपानी तथा सरसफाइ कार्यालय रोल्पाको जनस्वास्थ्य र सामाजिक विकासको आधारस्तम्भका रूपमा स्थापित भएको छ। यसले नागरिकलाई सुरक्षित पानी र स्वच्छ वातावरण उपलब्ध गराएर जीवनस्तर उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। भविष्यमा अझ प्रभावकारी योजना, प्रविधिको प्रयोग र समुदायको सहभागितामार्फत यस क्षेत्रलाई थप सुदृढ बनाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
